Puzzelstukjes – Regisseur Elsina Jansen over Goldberg

De repetities van Goldberg zijn begonnen en ik heb er zin in.  Vanmorgen hoorde ik de eerste muzikale repetitie van Domestica en aansluitend zetten actrice Jose Kuijpers en ik samen de mis en scene in de Laurenskerk in de grondverf.  Later deze week gaan we aan de slag met lichtontwerper Paul van Laak.

Ongeveer een jaar geleden sprak ik voor het eerst met schrijver Erik-Ward Geerlings over wat we met dit prachtige werk van Bach konden en wilden doen. Juist die perfecte mathematische structuur, de harmonie en schoonheid van de muziek prikkelden ons om er iets heel anders tegenover te zetten, iets dat contrasteert. Het thema Oorlog viel, Menselijkheid en ook Modder.  Een half jaar later was de aangrijpende tekst, een verhaal over een verpleegster in een veldhospitaal, af.

De 30 variaties van Bach vormen, samen met de proloog en epiloog, 32 puzzelstukjes. De tekst bestaat uit 14 scènes, die ik soms ook weer uit elkaar getrokken heb.  Al die korte fragmenten moeten met elkaar gaan “samenspelen”:  elkaar aanvullen of juist schuren, vervreemding oproepen, emoties versterken, of zelfs irritatie opwekken. Dat alles door de volgorde waarin ze staan en de opbouw. Hierdoor kunnen tekst en muziek samen iets nieuws vertellen en kan door de tekst, de muziek een nieuwe betekenis krijgen. Dat werk vind ik fantastisch om te doen.

Wat wil ik vertellen? Ik vraag het mijn studenten, jonge klassieke zangers die in hun bachelor examenjaar een eigen minivoorstelling maken onder mijn begeleiding, maar ik vraag het mezelf ook, bij elke nieuwe regie.

Het verhaal van Goldberg is gruwelijk en menselijk tegelijk. De vrouw doet wat ze kan. Juist dat is zo mooi, dit verhaal over mededogen laat de grenzen zien van wat een mens kan doen. Uiteindelijk ben je ook blij dat de vrouw kiest om zelf te leven.

In mijn werk als regisseur vertel ik een verhaal op hele verschillende manieren. Als ik een opera regisseer speelt het visuele (decor, kostuum, video) een belangrijke rol in het vertellen van het verhaal. Als ik voor kinderen regisseer is het visuele misschien nog wel belangrijker, maar dan kan het ook anders, bijvoorbeeld alleen met beweging, vorm en kleur. Ook als ik lesgeef probeer ik studenten de samenhang tussen muziek, tekst en `wat je ermee wilt vertellen` te laten ervaren. In de regie van een concert, zoals deze Goldberg, probeer ik het overbodige weg te laten en de muziek opnieuw te laten spreken.

 

Klik op onderstaande afbeelding voor een video over Goldberg met o.a. regisseur Elsina Jansen.

Elsina