De schoonheid van Gesualdo, Kurtag en Bach

De schoonheid komt dit keer weer uit zeer uiteenlopende richtingen. Dat zal gelden voor de locaties in de kerk waar we gaan spelen, maar ook voor de muzikale stijlen. Naast de Nederlandse muziek, die al genoemd is, vervolgen we onze ontdekkingstocht in het oeuvre van Carlo Gesualdo, de prins van Venosa. Jan Willem Nelleke heeft weer twee nieuwe madrigalen aan zijn bewerkingen toegevoegd. O dolce mio tesoro en Beltá, poi que t’assenti. Schoonheid in de tekst die we niet laten horen, schoonheid zelfs in de titel van de laatste en natuurlijk veel schoonheid in de muziek.

gesualdo

De Hongaar György Kurtág is op zoek naar een bijzonder soort schoonheid in zijn composities. Dat eindeloos zoeken, en ook vinden, heb ik meegemaakt tijdens lessen die hij gaf, waarbij een enkel accoord van Beethoven voor talloze associaties en ontboezemingen zorgde. Een enorme concentratie eist hij van zijn leerlingen en van de musici die zijn muziek spelen, zoals de delen uit Signs, Games and Messages die we verspreid over het programma laten horen. Het is een grote verzameling korte stukken, die voortdurend wordt aangevuld en aangepast, ‘work in progress’, en waaruit we vier heel verschillende solodelen hebben gekozen als kruidige intermezzi in het programma. Janine speelt een perpetuum mobile, Harke een vertroosting, en ik laat een lied klinken op tekst van de 16e eeuwse prediker Péter Bornemisza, Az hit…, ofwel Geloof. Kurtag schreef het eerst voor sopraan, in de celloversie staat de tekst er nog wel onder, maar hoort het publiek er niets van. Laurens koos voor een eerbetoon aan Bach van Kurtag.

kurtag

Jong talent Hawijch Elders, die de Domestica-prijs bij het Prinses Christina Concours 2015 won, speelt haar eigen eerbetoon aan de grote Johann Sebastian Bach: een deel uit een sonate voor vioolsolo en het prachtige Vioolconcert in E. Dit was ooit een van de stukken die me de klassieke muziek in hebben getrokken, toen ik een dertienjarige Jaap van Zweden dit hoorde spelen.  Daar ben ik Bach nog steeds dankbaar voor. Een bijzondere schoonheidservaring als opmaat naar de Goldbergvariaties, die we in mei gaan doen.